NeboSidings

© Arjen W. Kuiken; digitale bewerking 09-10-2017 Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

De Nebo-Sidings

door Arjen W. Kuiken


Hoewel dit spoorwegemplacement nabij Brakkenstein zo goed als vergeten is, hebben de "Nebo-Sidings" er toch echt gelegen. Aangelegd na 22 februari 1945 en opgebroken in de zomer van 1946, hebben ze zo'n 15/16 maanden het landschap tussen de d'Almarasweg en de Sionsweg "gesierd".

De aanleg en latere exploitatie werden uitgevoerd door Britse militairen van de 182 R.O.C. (Railway Operating Company). Het emplacement dankte zijn naam aan het nabij gelegen klooster Nebo.

Zoals gezegd lagen de "Nebo-Sidings" op het terrein tussen de d'Almarasweg en de Sionsweg aan weerszijden van de dubbelsporige lijnen Nijmegen / Venlo en Nijmegen / Kleve. Het geheel diende voor:

Militaire treinen: rangeren, opstellen, etc. t.b.v.:
· Bevoorrading oprukkend front Operatie Veritable.
· Gaandeweg: permanente aanvoer van troepen en brandstof en materiaal.
· Vervoer retour: gewonden en krijgsgevangenen.
· Later: verlofgangers en gerepatrieerden.

Over de aantallen, soorten en frequentie van deze militaire transporten is weinig tot niets bekend. Op 11 juni 1945 beŽindigden de Britten de exploitatie van de lijn. Deze werd door de NS overgenomen.

Aan de westzijde van de bestaande spoorlijnen bestond het emplacement uit vier parallelsporen met uitloopspoor. De vier sporen, elk ongeveer 350 meter lang, lagen op normale "parallelspoor" afstand; dus geen perrons of dergelijke zaken ertussen. De aansluitwissel was een rechterwissel in de lijn Nijmegen-Venlo.

Ten noorden van de d'Almarasweg was een overloopwissel geplaatst. Hiermee kon gewisseld worden tussen de lijnen Nijmegen-Venlo en Venlo-Nijmegen.

Aan de oostzijde bestond het emplacement uit twee omloopsporen; ťťn dicht bij de lijn Kleve-Nijmegen en ťťn met een grotere boog over het terrein met een uithaal richting achterzijde van het klooster Nebo. Het klooster was toen in gebruik als militair hospitaal. De aansluitwissels waren rechter- en linkerwissels in de lijn Kleve-Nijmegen.

Het lijkt erop dat het omloopspoor dat dicht bij de lijn Kleve-Nijmegen lag, aangelegd werd om de op dit spoor zich bevindende, gedeeltelijk gederailleerde, personentrein te omzeilen. Het gaat hierbij om de derde trein die in de nacht van 17 op 18 september 1944 een poging waagde om naar Duitsland te ontsnappen, wat mislukte. Deze trein is maanden op de lijn blijven staan, leeg geroofd. Wanneer deze trein uiteindelijk is opgeruimd, is onbekend. [Redactie: lees hier meer over deze treinen.]

Het gehele emplacement overziend moet men concluderen dat het een "vreemde" bouwwijze had. Binnen het emplacement was er geen mogelijkheid om van westzijde naar oostzijde (en omgekeerd) te rangeren. Hiervoor was men aangewezen op elders liggende overloopwissels.

Het hele emplacement werd direct op een eenvoudig zandbed aangelegd. De gebruikte bielsen waren hoofdzakelijk type 14 en zelfs 8 (dikte van de biels in cm). De wissels waren handbediend en hadden alle een wisselverhouding van 1:8. Deze relatief scherpe hoek stond een rijsnelheid van maximaal 30 km/uur toe.

De archieven van "de Dienst van Weg en Werken van de Nederlandse Spoorwegen" in het Utrechts Archief bevatten veel materiaal over de Militaire spoorlijnen in Nederland 1944/1945. Ook de lijnen rond Nijmegen. Voordat de lijnen werden ontmanteld, zijn door de NS deze op tekening vastgelegd. Zo ook de "Nebo-Sidings". Deze tekening heb ik in mijn bezit.

Om een juiste indruk te krijgen hoe de "Nebo-Sidings" er in het landschap hebben uitgezien, is op een luchtfoto uit 1949 het emplacement ingetekend.

Er is (tot nu toe) geen luchtfoto bekend waarop de "Nebo-Sidings" duidelijk te zien zijn. Sporen in het terrein waren er in het verleden wel, al waren ze zeer summier. De enige foto die ik heb kunnen ontdekken waar hier en daar iets te zien is, is de foto van het gebied op "Historische atlas van Nijmegen - 1949".

Toch is er nog een "echte" foto. Dit is foto nr. 286 uit de fotoreeks van Verdoorn/Van Swelm. Deze reeks bevat foto's uit 1945. Hoogstwaarschijnlijk van na het beŽindigen van de vijandelijkheden. Achter de soldaten staat een personentrein op ťťn van de vier parallelsporen. Het is hoogstwaarschijnlijk een "Leave Train" (repatriŽring van manschappen na beŽindiging van de oorlog).

terug naar Gastredactie-overzicht

Reactiepagina
Reactie 0:

Arjen W. Kuiken, 09-10-2017: De Nebo-Sidings

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: