WiardiBeckman

© copyright Henny Meijer; Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Wiardi Beckman

door Henny Meijer, mei 2012


Aanvulling op de Nijmeegse Eregalerij


Het Verzetskruis 1946

Ongetwijfeld de minst bekende hoge dapperheidonderscheiding is het Verzetskruis ingesteld door de Nederlandse Regering bij Koninklijk Besluit van 3 mei 1946, Staatsblad no. G 107, dat kon worden toegekend aan hen, “die zich in door den vijand overweldigd of vijandelijk gebied bij het verzet tegen den vijand of diens aanhangers bijzonder moedig en beleidvol hebben onderscheiden”.

Het Verzetskruis is na de Militaire Willems-Orde de hoogste dapperheidonderscheiding die Nederland kent.

Omdat de leiders van het Verzet, verenigd in de G.A.C. (de Grote Advies Commissie), tegenstanders waren om verzetsstrijders te decoreren, “omdat dit niet zonder grote onbillijkheden zou kunnen”, werd als compromis gekozen om alleen postuum verzetsstrijders erkenning te geven in de vorm van de dapperheidonderscheiding. Dit had tot gevolg dat slechts 93 maal postume toekenning plaats vond. De uitreiking werd gedaan aan de directe nabestaanden. De enige uitzondering was de verminkte Gerard Tieman, die op 19 juli 1946 in het Koninklijk Blindeninstituut in Bussum deze decoratie bij leven mocht ontvangen uit handen van H.M. Koningin Wilhelmina. Een symbolische toekenning werd toegekend bij K.B. van 16 oktober 1947 nr. 4 aan “De onbekende Joodse soldaat uit het Ghetto te Warschau, die gevallen is strijdende voor de vrijheid van alle volken”

Doordat in 1980 het Verzetsherdenkingskruis werd ingesteld en erkend, dat aan 15.500 personen is toegekend als herinnering van hun verzetsverleden, ook postuum, en deze vaak ten onrechte verzetskruis wordt genoemd, werd de veel hogere decoratie het Verzetskruis (1946) in de vergetelheid gebracht, totdat in 1993 er een publicatie over verscheen.


Tussen de 93 toekenningen bevindt zich de in Nijmegen geboren Dr. Herman Bernard Wiardi Beckman.




Herman Bernard Wiardi Beckman
Geboren op 04-02-1904 te Nijmegen
Politicus en journalist
Gehuwd, drie kinderen
Kerkgenootschap: Remonstrantse Broederschap
Overleden op 15-03-1945 in het concentratiekamp Dachau
Herbegraven in 1960 op het Nederlands Ereveld Loenen, vak E, nummer 713

Herman Bernard Wiardi Beckman (roepnaam Stuuf) volgde het Stedelijk Gymnasium in Nijmegen. Hij geeft er samen met Marius van der Goes Naters een eigen blaadje uit, de Socialistische Gedachte. Daarna studeerde hij Letteren en Wijsbegeerte in Leiden. In de jaren dertig was hij lid en secretaris van de SDAP, persoonlijk secretaris van Pieter Jelle Troelstra en hoofdredacteur van Het Volk.

Bij de mobilisatie in september 1939 heeft Wiardi Beckman, lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal, zich vrijwillig bij het leger gemeld. In mei 1940 werd hij gedetacheerd bij de Generale Staf. Tijdens de meidagen van 1940 diende hij als reserve-eerste-luitenant algemene dienst (beëdigd op 9 november 1939) bij het Algemeen Hoofdkwartier van generaal Winkelman.

In die functie sprak hij namens Generaal Winkelman op 20 mei 1940 op de Grebbeberg een korte rede uit ter nagedachtenis aan de gesneuvelden.

Hij keerde na de capitulatie op (14 mei 1940) niet terug naar de redactie van Het Volk, omdat hij het principieel onmogelijk achtte onder de Duitse bezetting zijn gewone journalistieke werk te doen. Hij hield lezingen om de bevolking af te houden van het nationaalsocialisme. Hij werkte daarbij samen met prof. mr. B.M. Telders en prof. mr. Paul Scholten. Een verslag van deze samenwerking is de publicatie Den Vaderland Ghetrouwe, dat in het najaar van 1940 in Haarlem werd uitgegeven.

Koos Vorrink, voorzitter van de SDAP, verzocht hem zich in te zetten voor een illegale voorzetting van de partij en het partijblad. Hij werd wel betrokken bij het illegale blad Het Parool en speelde ook een rol in contactorganen van vooral jongeren uit verschillende politieke partijen.

Koningin Wilhelmina vroeg hem via het Verzet naar Londen te komen middels Contact Holland, die contacten met bezet Nederland moest leggen door agenten af te zetten en geselecteerde mensen moest oppikken van het Scheveningse strand. Ze maakten gebruik van Britse Motor Torpedoboten (MTB’s).

Op 18 januari 1942 werd Wiardi Beckman op het strand bij Scheveningen gearresteerd bij een mislukte poging naar Engeland te ontsnappen. De na de oorlog zo bekend geworden “Soldaat van Oranje” Erik Hazelhoff-Roelfsema was met zijn strijdmakker Chris Krediet vlak bij om hem van het strand op te pikken. Geheimagent Peter Tazelaar en Frans Goedhart (alias Pieter ’t Hoen) wisten te ontsnappen. Stuuf werd opgesloten in de gevangenis van Scheveningen. Hij werd tijdens het tweede OD-proces in februari-april 1943 niet veroordeeld maar 'abgetrennt bis auf weiteres Verfahren'. Toen begon zijn gevangenschap als 'Nacht und Nebel-gevangene'. Via kamp Vught en kamp Amersfoort kwam hij in oktober 1943 in het concentratiekamp Natzweiler in de geannexeerde Franse Elzas terecht. Toen de geallieerden naderden werd hij overgebracht en kwam in het concentratiekamp Dachau terecht. Daar raakte hij bevriend met W.A.H.C. Boellaard, Gewestelijk Commandant OD-Utrecht, en met de schrijver Nico Rost en de dichter Ed Hoornik.

Herman Wiardi Beckman stierf op 15 maart 1945 door de vlektyfus in Dachau, zo kort voor de bevrijding. Zijn medegevangene Ed Hoornik schreef later in een memoriam: “Toen schoof hij zacht zijn arm onder de mijne door. Zeg mij – zijn stem werd warm – aan wien ik toebehoor”
Postuum werd hem het Verzetskruis 1940-1945 toegekend. Dr. C.M. Schulten, de Directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie te Amsterdam schreef het boek “Zeg mij aan wien ik toebehoor” met als ondertitel: “Het verzetskruis 1940-1945”,
Het Wetenschappelijk Instituut van de Partij van de Arbeid werd naar Wiardi Beckman genoemd.

Samenvattend: een geboren Nijmegenaar, die beslist thuishoort in de Nijmeegse Eregalerij!


Literatuur

  • Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland (BWSA), 1 (1986), p. 149-151.
  • Bakker, P., 'Dr. H.B. Wiardi Beckman, den opvolger' in: Elsevier 09-11-1946.
  • Hoekstra, Han G. en Evert Werkman, Nee en nog eens nee. Fotoboek van het verzet, 1940-1945, Amsterdam 1965. p. 155.
  • Hoornik, E., 'De laatste uren van Dr. Wiardi Beckman' in: Het Vrije Volk, dd. 28-05-1945.
  • Naam en Ranglijst Officieren, 1940 blz. 52.
  • Dr. C.M. Schulten, directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie te Amsterdam, schreef het boek “Zeg mij aan wien ik toebehoor” met als ondertitel: “Het verzetskruis 1940-1945”,
  • SDU Uitgeverij Koninginnegracht (1993) ISBN 90 12 08001 0.
  • E. Hazelhoff Roelfzema Soldaat van Oranje ’40-‘45, Forum Boekerij Den Haag (1974) ISBN 90 235 8050 8.

REAGEER

Reactie 1:

Ben Siebenheller, 12-05-2012: Goede avond, Naar aanleiding van het artikel over Wiardi Beckman heb ik een kleine vraag. Is hij een broer van de zenuwarts/psychiater dr J. Wiardi-Beckman, van 1926-1938 arts in het St. Canisius Ziekenhuis aan de St. Annastraat? Met vriendelijke groet, Ben Siebenheller

Reactie 2:

Jos Joosten, 04-06-2012: De Wiardi Beckman die u bedoelt is de vader van Stuuf, en was inderdaad - onder meer - zenuwarts in het Canisius Ziekenhuis. Zie deze in memoriam (pdf 251kB).

Reactie 3:

Henk Termeer, 06-06-2012: Ik mis in de literatuurlijst het boek:

  • H.B. Wiardi Beckman, En die twee jongens zijn wij. Brieven aan M. Van der Goes van Naters. Mets & Schilt z.j.
dat enkele jaren geleden verschenen is en waarin de uitvoerige correspondentie tussen deze twee Nijmeegse jongelingen beschreven staat.
Overigens had Stuuf Wiardi Beckman na zijn vertrek naar Leiden en Amsterdam in 1922 vrijwel niets meer met Nijmegen te maken. Zijn verzetactiviteiten speelden zich dan ook geheel buiten Nijmegen af. Hij hoort daarom eerder in de Amsterdamse eregalerij thuis.

Reactie 4:

Harry Burgers, 27-12-2012: merkwaardige reactie van henk termeer, wat hadden de activiteiten van bisschop hamer en petrus canisius verder met nijmegen te maken.......?

REAGEER

terug

Reactiepagina
Reactie 5:

Hanneke Olthoff, 18-02-2014:   de foto die hierboven wordt getoond
(hiernaast de man met bril) is niet Stuuf. Stuuf had opgeschoren haar, een overbeet en hoge jukbeenderen. Blijft altijd (nogmaals) de vraag: wie is de bovenstaande man dan wel?? Deze fout is trouwens wel vaker gemaakt...!
De juiste Stuuf staat hiernaast, meest rechts (foto van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis).
Reactie 6:

Henny Meijer, 22-02-2014: Hanneke Olthoff, bedankt U hebt ogenschijnlijk gelijk. Ik heb van de auteur Dr. C.M. Schulten van het boek “Zeg mij aan wien ik toebehoor” met als ondertitel: “Het verzetskruis 1940-1945”, gehoord dat de foto van "Stuuf" destijds geleverd werd door het NIOD te Amsterdam, waarvan Dr. Schulten directeur was.
De vraag blijft over, wie de persoon is op genoemde foto.
We blijven zoeken.
Henny Meijer, Venray

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: