Bilderdijkstraat

© copyright Cees de Vos; Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Bilderdijkstraat

door Cees de Vos

 


Foto: Regionaal Archief Nijmegen – Het Willemskwartier omstreeks 1940.
Gezien vanuit de toren van de Groenestraatskerk.
Kruispunt: Groenestraat/Dobbelmannweg/Dr. Schaepmanstraat.
In de verte Willem Smit’s Transformatorenfabriek met nog drie schoorstenen.

schrijver
"’t Is waar, de onwaardigste wordt vaak ten top verheven:
Verdienste is ongezien, verholen of veracht:
De wereld is een zee door stroom en wind gedreven,
Waarin de parelschelp in diepe grond blijft kleven,
Terwijl zij zich voor ’t oog met nietig wier bevracht."

(Dichter: Willem Bilderdijk 1756-1831)

Na veel speuren en vorsen en van daaruit schrijven de geschiedenis van mijn grootouders aan vaderskant Cornelis Nicolaas de Vos (sr.) 1869-1959 en Jacoba Wilhelmina Berendina de Wilde 1870-1956, beiden geboren in Nijmegen was ik op zoek naar info over de eerste huwelijksjaren van mijn ouders Cornelis Nicolaas de Vos jr. 1903-1992 geboren in Nijmegen en Magdalena Adelheid van Ottele 1905-1979 geboren in Meiderich-Duitsland.

Via de heer Rob Essers uit Nijmegen, mijn altijd weer vraagbaak voor dat soort vragen, kwam ik uit bij het “Regionaal Archief Nijmegen”.

Voordat mijn ouders het huis aan de Hatertscheveldweg 504 betrokken, hebben zij op twee adressen langszij de Bilderdijkstraat (zijstraat v/d Groenestraat) gewoond. Niet bekend was -althans niet bij mij…! - op welke huisnummers. Daar wilde ik, nieuwsgierig als ik ben, het mijne van weten. Heb een brief gestuurd naar Jennifer Laarman van “Regionaal Archief Nijmegen” met een aantal vragen. Tegen betaling van €24.65 kwam belangrijke informatie per omgaande post bij mij op de deurmat. Met hartelijke dank…!

Cornelis Nicolas de Vos jr heeft vóór zijn huwelijk met zijn geliefde Magdalena Adelheid van Ottele, binnen het gezin C.N. de Vos sr. - J.W.B. de Wilde als opgroeiend kind gewoond aan de Daalscheweg 97 en vervolgens in de Genestetlaan met huisnummer 39.

Vanuit de Genestetlaan  39 is vader getrouwd met zijn Leentje van Ottele.

Mijn ouders C.N. de Vos en M.A. van Ottele zijn op donderdag 08 augustus 1929 getrouwd en gaan wonen in een bovenhuisje met slechts twee kamers en een keukentje in de Bilderdijkstraat met huisnummer 36. In dit huis zijn de drie oudste kinderen geboren, twee meisjes en een jongen.


Echtpaar C.N.de Vos- M.A. van Ottele  
Donderdag 08 augustus 1929


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980. 
Vanaf de Groenestraat inkijk in de Bilderdijkstraat in de richting van de Dr. Schaepmanstraat.

Het hoekhuis links aan de Groenestraat heeft huisnummer 284. De familie Verheijen woonde vier deuren verder naar links op nr. 292. Het huizenblok bestond uit vijf woningen.

Het Willemskwartier is in 2011 een wat men noemt “moderne woonwijk”. De in de twintiger jaren degelijk gebouwde arbeiderswoningen hadden mijnsinziens meer karakter met enkel autochtonen  meest Katholieke bewoners die elkaar letterlijk en figuurlijk goed verstonden.

De gemoedelijkheid onder de bewoners was kenmerkend. Er werden op straten en pleinen na de 2de Wereldoorlog bevrijdingsfeestjes georganiseerd voor de kinderen en hun ouders. Tijdens de Paasweek voelde men zich sterk verbonden met de Groenestraatskerk. Het vieren van Sint Nicolaas met zijn Pietermanknecht(en) het feest voor kinderen van om en nabij vijf jaar werd groots gevierd. Er was altijd wel weer een oom Joop die de zich geroepen voelde om voor een paar weken voor de Goed Heilig Man door te gaan en een tante Nel als Pietermanknecht gekleed in een koddig kostuum en gebruind gelaat. “Laten we er voor gaan dat dit traditionele oer Hollandse feest voor de aller kleintjes onder ons tot in lengte van jaren zal moge voortbestaan!"

Dit vast leggen zijnde “Cultureel erfgoed” zou een prachtig initiatief zijn!

De Kerstviering was het sluitstuk van weer een bewogen jaar. De kerstballendoos en de kerstkribbe werd van zolder gehaald. De kerstboom (als er al geld voor was…) werd opgetuigd door vader en moeder met hulp van de kinderen en de kribbe met kindeke Jezus als middelpunt in de stal kreeg een ereplaats in de woonkamer. 

Zie de Kerstviering van de vosjes aan de Hatertscheveldeweg 504 bij noviomagus onder Kerst in Nijmegen jaren 40.

Met Oudjaar was het knallen geblazen met rotjes en sterretjes en hier en daar een wat hardere knal en de kleurige vuurpijlen in de lucht.  Wel gevaarlijk was het knallen met carbid in melk bussen..!  


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980.
Gezicht in de richting van de Dr. Schaepmanstraat. Hier bevind je je vanaf de Groenestraat wat dieper in de Bilderdijkstraat. Links de beneden/bovenhuizen met de even nummers. Het bovenhuis met huisnummer 36 van de Vosjes in de jaren 1929 tot 1933 is een der laatste huizen. Vooraan rechts de Feithstraat.

Via de telefoon sprak ik een neef van mij, Nico de Vos, wonend in Canada. Nico de Vos was afgelopen zomer overgekomen naar Nederland om in Arnhem de uitvaart bij te wonen van zijn drie jaar oudere overleden broer Sjaak de Vos. In de jaren ’50 is de familie J.A. de Vos-Cornelesen naar Canada geëmigreerd. Zoon Sjaak zag het in Canada na een verblijf van een aantal jaren niet meer zitten, keerde terug naar Holland en ging wonen in Arnhem.

De familie J.A. de Vos - Cornelesen runde in de dertiger en veertiger jaren een tabakswinkeltje in de voorkamer van hun huis in de Helmerstraat nr. 9.  Na de Helmerstraat heeft de familie ook nog een aantal jaren langszij de Willemsweg een huis bewoond.

Na afloop van de uitvaart reisde Nico de Vos van Arnhem naar Nijmegen om in het vertrouwde Willemskwartier jeugdherinneringen op te halen…! Hij keek zijn ogen uit, wist niet wat hem overkwam en schrok zich een apenzuur. Hij kende de wijk uit zijn jeugd met de degelijke eengezinswoningen en schattige puntdakhuizen met hun bewoners niet meer terug.

Met betraande ogen keerde Nico de Vos “Het Willemskwartier van 2011 en de stad Nijmegen” met stenen in zijn maag de rug toe. Met een illusie armer reisde Nico de Vos terug naar zijn huis in Canada.

Nico de Vos:
“Ze stonden erbij, keken ernaar en lieten het allemaal gebeuren, het gemoedelijk uitstralende Willemskwartier is niet meer, zoals zoveel in Nijmegen en…, verder in Nederland.” 
“Er rest slechts de herinnering!”


Mevrouw J.A. De Vos-Cornelesen.
Hier met twee van haar dochters voor het huis in de Helmerstraat 9


Foto: Regionaal Archief  Nijmegen.  De ijscoman voor huisnummer 76.
Gezicht op de even nummering van de huizen in de Bilderdijkstraat met
de kleine voortuintjes omsloten middels een laag muurtje en ‘stoer hekwerk’.
Ik herinner mij de ijscoman van DAVINO heel goed. U ook…?


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980.

Het echtpaar Elsing 50 jaar getrouwd. Op z’n zondags gekleed met hun werkzame vermoeide handen rustend in de schoot in de huiskamer van hun huis in de Bilderdijkstraat in 1957.  Het theewater warmt op door de hitte van het potkacheltje. De kachelpook hangt aan de muur. De betegeling bezijden de schouw, met bonte gordijntjes en dierbare geschenken er boven op, bestaat uit hardboard met een tegelmotief. De voorraadkast is afgedekt met een gordijntje en de trouwfoto achter het bejaarde echtpaar geeft hun geschiedenis weer.  


Kolenhaard

Zo heeft men enig idee hoe sober maar gelukkig de mensen leefden in het Willemskwartier in de vijftiger jaren. Vergelijk dat even met heden ten dagen. En wij maar klagen over de kredietcrisis, de Euro en al onze luxe …!

Eenzelfde model potkachel stond bij ons in het kleine achterkamertje aan de Hatertscheveldweg 504 als enige warmtebron in huis.
In onze voorkamer - de nette kamer voor het weekend…! – stond een zo genoemde kolenhaard.   


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980. 
Gemaakt in de richting van de Dr. Schaepmanstraat. Hier bevind je je vanaf de Groenestraat nog verder in de Bilderdijkstraat. Links de beneden/bovenhuizen met de even nummers met het bovenhuis met huisnummer 36. Rechts in de verte het vijfde huis met puntdak huisnummer 7.   Leuk die type auto’s uit de jaren  ’60 – ’70 en ’80…!

Op dinsdag 27 juni 1933 is de familie bestaande uit vader, moeder en drie kinderen verhuisd naar nr. 7 in de Bilderdijkstraat, een puntdakhuis met een klein achtertuintje.  In dat huis is Ceesje de Vos jr.jr. gemaakt en geboren. Deze woning moet  ruimer zijn geweest voor het groter wordende gezin De Vos-van Ottele en kijkend naar de foto van het huis moet dat de reden van de verhuizing geweest zijn.  

Voordat de familie het huis betrok moest het voorshands geschoond: de woning bleek knap uitgewoond en sterk vervuild en hier druk ik mij voorzichtig uit.  De Gemeentereiniging moest er aan te pas komen.

Een aardig gegeven, waar ik in 2011 achter ben gekomen:  

Cees N. de Vos jr.jr. is als enige van de dertien vosjes geboren in het puntdakhuis in de Bilderdijkstraat met huisnummer 7.  Iets is waar of niet waar. En dit is waar…!

Ik voel mij zeer vereerd, dat begrijpt u.


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980.
Met navlooien gevonden: Mijn geboortehuis links. Het eerste puntdakhuis  Bilderdijkstraat nr. 7
Het huis rechts heeft huisnummer 26. De dakgoot rechtsboven behoort bij huisnummer 24.

Ceesje jr.jr. nog veilig zwemmend in Mama’s buik – Jaar 1934.
Foto gemaakt door oom Willie in het achtertuintje van Bilderdijkstraat 7.
Uit betrouwbare bron vernam ik dat Mam’s traditionele zwangerschapjurk
de kleur donkerbruin had. Op de foto lijkt de jurk zwart.

Ceesje in 1935

 


Detail van mijn geboortehuis met puntdak aan Bilderdijkstraat 7 in Nijmegen.
Achter het “openstaand bovenraampje” ben ik Cees N. de Vos jr.jr. op donderdag 08 november 1934 ter wereld gekomen.  
De pijl op de plattegrond geeft aan waar de fotograaf in 1980 heeft gestaan.

>>> Ik herinner mij dat ik als jong manneke wandelend vanaf ons huis aan de Hatertscheveldweg 504 aan de hand van mijn moeder via de Muntweg en een kort stukje Groenestraat door de Bilderdijkstraat ben gewandeld op weg voor een bezoekje aan Opa en Opoe de Vos - de Wilde wonend aan de Genestetlaan nr. 39.  Mam wees mij toen nog maar eens op mijn geboortehuis met nr. 7 en het bovenhuis met het huisnummer 36. De familie van Zanten waren op huisnummer 7 onze buren. Een zoon met rossig haar genoot met mij lageronderwijs aan de Sint Jansschool.

>>> Ik ga even terug in de tijd en zie in gedachte mijn vader zaliger op een doordeweekse dag in het jaar 1934 vanuit zijn huis met nr. 7 zijn zorgzame vrouw Leentje aan de voordeur in de vroege ochtend ten afscheid kussen en vervolgens lopend op weg gaan via de Groenestraat naar de Chocoladefabriek Van Dungen om met fabriceren van bonbons en andere suikerlekkernijen het brood te verdienen voor het gezin De Vos-van Ottele.  “Tot vanavond lieve schat…..!”


Huis van Opa en Opoe C.N. de Vos sr.- J.W.B. de Wilde  in de Genestetlaan  39.


Opa en Opoe C.N. de Vos sr.- J.W.B. de Wilde


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980 - De Genestetlaan.  
Het hoekhuis vooraan met puntdak draagt het huisnummer 39. Achter het hekwerk, loopt de N.S. spoorbaan. De bewoners hebben in de loop der jaren menig treintje met stoomlocomotief als trekker voorbij zien komen: Tjoek tjoek – tjoek tjoek…tjoek….


Foto: Google.  Het stratenbeeld in de omgeving van de Bilderdijkstraat.

Kijkend naar de deze kaart was het voor de familie De Vos-van Ottele vanaf de Bilderdijkstraat met de huisnummers 36 en 7 een korte wandeling van A naar B voor een bezoekje aan Opa en Opoe de Vos - de Wilde aan de Genestetlaan 39.  Grappig dat beide families C.N. De Vos, senior en junior in het jaar 1934 een hoekhuis hadden met een puntdak.


Foto: Henk Kersten
Panorama van Nijmegen met de zo gekoesterde zachte G.

Bekijkend de “in sneltreinvaart gebouwde huizen” in het Willemskwartier van 2011 vraag ik mij in gemoed af waarom er destijds niet gekozen is voor renovatie van de in de twintiger jaren zo karakteristieke degelijk gebouwde huizen..? Had er op z’n minst, hier en daar, enkele gerenoveerd en behouden voor het nageslacht..! Op die wijze had men variatie in de wijk gekregen en de geschiedenis laten spreken. Bekijk de foto’s van “Het Willemskwartier” nog maar eens goed bij het Regionaal Archief Nijmegen en vergelijk ze met de bouwwerken die er voor in de plaats zijn gekomen. In de jaren ’20 en verder, had je gezinnen van 5 en meer kinderen die het goed rooiden en in dat buurtje ‘t warmpjes naar de zin hadden. Vandaag bestaan dergelijke grote gezinnen niet meer. Of toch wel weer..!..?  

Oké, de boven/benedenhuizen waren klein in het oude Willemskwartier.

Is er vóór de “afbraak” - die bepaald niet smetteloos verliep - een enquęte gehouden onder de oorspronkelijke bewoners van het Willemskwartier? Heb begrepen dat er veel zijn teruggekeerd naar hun oude stekkie dat in het jaar 2011 hun buurtje niet meer is vermoed ik zo.

Goed dat de R.K. Groenestraatskerk is behouden, borg gesteld…! en nu verder door mag gaan als een “Stoer Monument” voor de Keizer Karelstad Nijmegen. 

De R.K. Sint Jansschool behorend bij het Willemskwartier van weleer is in 1980 ook in de brand gestoken en vervolgens afgebroken. Alles moet wijken.  Voor wat en voor wie..? 

Gemeente van Nijmegen,
wordt nu eindelijk eens een keer wakker en zie wat er om u heen gebeurt. En is gebeurd.
Soest, Cees N. de Vos jr.jr.
Oud Nimweigeneur van *08 november 1934 tot december 1957.


Prent van Peter Kruissen uit 1944 waarop de indeling van de huizen in de Bilderdijkstraat en haar omgeving in het Willemskwartier.

Op de prent kun je zien dat het huis met nr. 7 schuin tegenover nummer 36 staat aan gegeven. De familie De Vos-van Ottele hoefde tijdens de ‘verhuizing’ op dinsdag 27 juni 1933 slechts de straat over te steken. In gedachte zie ik hen torsen met de huisraad. De buren hebben vast een handje geholpen. De drie kinderen waren nog te klein: van nul tot drie jaar. In de begin jaren ’90 zijn deze schattige huuskes afgebroken om plaats te maken voor woningen beter aangepast aan de tijd waarin we heden den dagen leven. Tsja…!

Op de plaats van huisnummer 7 staat in 2011 ‘om en nabij’ het huis met huisnummer 3.


Foto: Regionaal Archief  Nijmegen in 1980
Gezicht vanuit de Bilderdijkstraat richting de Dr. Schaepmanstraat.
Hier ben je vanuit de Groenestraat gerekend bijna aan het eind van de Bilderdijkstraat.
In de verte gloort de Dr. Schaepmanstraat.

 


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980
De Bilderdijkstraat gezien vanuit de Dr. Schaepmanstraat.
Dat torentje is grappig, ik vraag mij af hoe en door wie dat gebruikt werd.
Volgens de heer Rob Essers bevond zich hierin de trap naar het bovenhuis…?
Het bovenhuisje van de vosjes met huisnummer 36 is hier rechts redelijk goed in beeld. Leuk…!

Het complete “Willemskwartier” is in de begin jaren ’90 gesloopt, nou ja gesloopt, het is maar hoe je het beschouwt.

Lees het verslag “Kroniek van Nijmegen over 1992”, mij aangereikt door van Rob Essers.

“ Zo is veel, gelukkig niet alles…., in dit leven vergankelijk..!”

1992

De vergunning voor 55 woningen (Bilderdijkstraat, Dr Schaepmanstraat en Feithstraat) is op 25 september 1992 ingediend door de woningstichting Nijmegen.

De vergunning is op 18 januari 1993 verleend.

In de “Kroniek van Nijmegen over 1992” (Jaarboek Numaga 1993) las ik:

30 Juli 1993

Nu ‘s nachts weer vier huizen zijn afgebrand, start vandaag versneld de sloop van circa 50 leeg staande panden in het Willemskwartier. De afgelopen weken blijkt zich een nieuw volksvermaak te hebben ontwikkeld in die wijk. Brandstichters plachten in de nacht woning na woning aan te steken op de voet gevolgd door toeschouwers, waarna beiden groepen op hun gemak van het schouwspel en de bluswerkzaamheden genoten.

18 augustus 1993

De versnelde aanpak van de sloop van een aantal woonblokken in het Willemskwartier kan niet voorkomen dat er nog regelmatig leegstaande panden in brand worden gestoken.  Vandaag is het helemaal raak: 20 á 30 huizen worden gelijktijdig in de as gelegd.

Rob Essers

Tsja, dat pleegt men kwajongenswerk te noemen, waar ik totaal de lol niet van inzie. Een huis in de fik steken is al idioot, maar een hele wijk? De orde en netheid is vandaag de dag totaal zoek bij sommige jongelui. Toch maar de opvoedhuizen van Ruud Lubbers opvoeren.  

Is mijns inziens voor dit soort klanten zo gek nog niet!


Foto: Regionaal Archief Nijmegen in 1980
Prachtig kijkbeeld gezien vanaf de Graafsebrug op de Willemsweg.

De volkswagen geeft de fotograaf een momentje om zijn plaatje te schieten. Het witte Renaultje heeft het plan om links af te slaan maar voelt zich wat onzeker, is mogelijk de weg kwijt….  De fietser met hoed stapt even af om een puupke te laten richting het witte Renaultje en denkt: “Zal ik voor alle zekerheid toch maar even een plasje gaan doen in het plashuuske..?” De fietser met bepakking op zijn bagagedrager bekijkt de verkeerssituatie met argusogen. De vrachtwagenchauffeur zit zich achter het stuur op te winden en mompelt voor zich uit: ” Verdomme schiet op kloojo, ik mot naar een klant..!” 

Het Peeman-keetje, net even zichtbaar links van het plashuuske, daar gingen wij vrienden op weg naar de bios op Plein 44 nog wel eens een Marsje, Nutsje of een rolleke pepermunt kopen.
Zo dierbaar ..! 

En dan het plashuuske, goh wat kon het daar stinken zeg. Als je nodig most was het ritueel: “Snel je gulp ontknopen, met een hand je neus dicht knijpen en met je andere hand richten, de straal zijn loop laten, afknijpen die zooi, gulp sluiten en snel weg wezen.”

Ondanks het euvel voelde je je ontlast en bevrijd met: “Dankuwel Gemeente van Nijmegen, het was mij ondanks alles, weer een waar genoegen!”  Nou ja genoegen….

Op dinsdag 19 maart 1935 verhuist de familie De Vos-van Ottele vanaf de Bilderdijkstraat nr. 7 naar de Hatertscheveldweg met huisnummer 504.  In dit huis zijn de acht volgende kinderen geboren. Het laatste vosje, de benjamin in de familie Leonardus Maria, is in 1948 in het Canisius Ziekenhuis geboren.

Vraag: Waarom de familie De Vos-van Ottele in het huis in de Bilderdijkstraat met huisnummer 7 maar zo kort hebben gewoond, reeds na circa 21 maanden verhuist de familie bestaande uit vader, moeder en vier kinderen naar de Hatertscheveldweg 504…?

De reden:
Vader C.N. de Vos jr. vernam via via, dat van de in 1934 nieuw gebouwde woningen aan de Hatertscheveldweg nog enkele vrij waren…! Vader er als de gesmeerde bliksem achteraan.  Na een bezoek aan het tussenhuis met nr. 504 - de twee hoekhuizen waren helaas al verhuurd - besloot hij het tussenhuis te huren voor een gulden meer in de week. De familie kreeg hiermee een huis met twee woonkamers (grote voor en kleine achter), een keuken en een ruime kelder en vier slaapkamers waarvan twee grote en twee kleine. Verder een kleine voortuin en vrij grote achtertuin met schuurtje. Ook nog de mogelijkheid van een te huren stuk bouwgrond achter het huis t.b.v. een moestuin. Aan de voorzijde had men vrij uitzicht op nog ruw terrein.
In de volgende vijf jaren werd op dat terrein het Goffertpark gecreëerd.

De mini-volksverhuizing op dinsdag 19 maart 1935 had wel wat voeten in aarde...!
Een verhuiswagen inhuren was kostbaar, daarvoor in de plaats werd Ome Hein van Ottele onze kolenboer met zijn paard en wagen aangesproken. De hele huisraad met vader op de bok en de twee oudste kinderen in de laadbak en ome Hein aan de teugels trok het paard de vossenfamilie met de complete huisraad vanaf de Bilderdijkstraat nr. 7 naar het nieuw gebouwde tussenhuis aan de Hatertscheveldweg met nr. 504. De twee kinderen moesten zich in opdracht van mam tijdens de rit vast houden aan de Brett (achterplank) van de kolenwagen. Mam gebruikte zo nu en dan nog wel eens Duitse woordjes, bijgebracht in twaalf jeugdjaren in Meiderich-Duitsland. Met baby Ceesje liggend en kleine Coosje zittend in de kinderwagen op hoge wielen ging mam haar eigen weg richting het nieuwe huis aan de Hatertscheveldweg.

Zie in gedachte de volksverhuizing voor je; het moet tijdens die toer een komisch tafereel zijn geweest voor de familie op de kolenwagen en niet in het minst voor de omstanders langs de weg.  

Bij aankomst aan de Hatertscheveldweg 504 werden de kinderen feestelijk onthaald door de buurvrouw mevrouw van Kooij (huisnummer 502) met vers gebakken pannenkoeken. Wat een feest moet dat voor de kleintjes geweest zijn. Ome Hein smulde met de kinderen mee en zijn trouwe werkpaard werd beloond met een goed geconserveerde dikke winterwortel uit de moestuin van meneer van Kooij.


Muntweg 504 is het tweede tussenhuis van rechts met puntdakkapel.

Nadat alle vossenkinderen waren uitgevlogen, verkassen vader en moeder C.N. de Vos – M.A. van Ottele op zondag 06 februari 1972 naar een bungalowtje in het Tolhuis met huisnummer 30-18. Dochter Ria en haar man Jan nemen het ouderlijk huis in overleg met de familie over en blijven genoeglijk wonen in het huis aan de Hatertscheveldweg 504.


Saampjes achter het keukenraam van Tolhuis 30-18 op de uitkijk naar het bezoek…?
In dit schattige “Tolhuuske” heeft vader Cees met zijn Leentje zeven gelukkige jaren beleefd.


Cees de Vos  en zijn Leentje van Ottele hand in hand in de zonnige achtertuin van Tolhuis 30-18

Op 18 januari 1979 kwam Magdalena Adelheid van Ottele vrij plotseling te overlijden. Vader Cornelis Nicolaas diende zichzelf nu zonder zijn Leentje te vermaken, wat hem redelijk goed afging met hulp van zijn kinderen. Vader, goed in het vertellen van sterke verhalen, kreeg aanloop genoeg: van zijn kinderen, zijn buren, oud PTT collega’s, vrienden en kennissen.

Op vrijdag 21 juni 1991 diende vader wegens zijn gezondheid noodgedwongen te verhuizen naar verpleeghuis ’Boszicht’ aan de Heemraadstraat 10 waar hij lieflijk werd verzorgd door het personeel en niet in de laatste plaats door zijn elf kinderen.

Vader overlijdt in bijzijn van al zijn kinderen in huize “Boszicht” op dinsdag 25 augustus 1992.

Vaders banen in zijn lange leven:
1. Wasketelmaker
2. Chocoladebewerker bij Chocoladefabriek Van Dungen.
3. Hulpbesteller der PTT – Start in het oorlogsjaar 1943
4. Besteller der PTT tot aan zijn pensioen in 1968.


Foto: Regionaal Archief Nijmegen jaar 1939.
Rechtsonder een aantal huizen in de Bilderdijkstraat en de Groenestraat.
Goed is te zien dat de Bilderdijkstraat na negen huizen naar links verspringt.
In het linkse puntdakhuis (nr.292), huizenblok van vijf woningen aan de Groenestraat naast Willem Smit’s Transformatorenfabriek, woonde de grote familie Verheijen. De heer Verheijen werkte als Suikerbewerker bij de Chocoladefabriek Van Dungen


Streetview. Foto nr. 1  
De Bilderdijkstraat in 2009 gezien vanaf de Dr. Schaepmanstraat richting de Groenestraat.


Streetview. Foto nr. 2 -  Richting Dr. Schaepmanstraat.
Bilderdijkstraat met huisnummer 3 in het jaar 2009. In vroeger jaren was dit huisnummer 7.   
De eerste boom bij foto nr. 1 is hier voor een klein gedeelte zichtbaar.

Bij interesse naar de wijk “Het Willemskwartier van Weleer”, sla het boeiende document over deze wijk van de heer Henny Fransen nog eens na:

Het Willemskwartier tussen 1950 en 1960
Een Nijmeegse volkswijk in onze jeugdjaren

Mogelijk komen er mooie herinneringen en bekende namen op uw weg. Een spannende bezigheid….!

Het Willemskwartier zag er in mijn kinderjaren ’30 – ’40 en ’50 prachtig uit. Weinig tot geen geparkeerde auto’s, een kolenboer met paard en wagen reed er zo nu en dan door de straat, de melkboer met zijn melkkar, de groenteboer met piepers verse groente en fruit, de schillenboer, de welluidende visboer met kreten als: ♫♫ schollen, bokking, zure en zoute haring ♫♫, de voddenboer, de ijscoman van DAVINO en meer van dat soort rust gevende voertuigen.
Vult u zelf maar in…!

Ik ben wederom met veel plezier teruggaan naar mijn kindertijd in de Keizer Karelstad Nijmegen. Het is weer een aardig verhaal geworden, al zeg ik het zelf.

Weet u: Als je alleen bent en woont dien je je zelf te kietelen, een ander doet het niet.

Ik hoor weer graag een reactie…!..? Zie maar…

Groet, Cees - December 2011 

REAGEER

Reactie 1:

Henny Fransen, 16-01-2012: Hierbij wil ik graag reageren op de vraag van Cees de Vos over het torentje aan de Dr. Schaepmanstraat. Deze toren hoorde bij ons ouderlijk huis aan de Dr. Schaepmanstraat 38, waar mijn ouders met hun zeven kinderen (Jantje overleed helaas al in 1954, bijna zes jaar oud) tussen 1949 en 1963 hebben gewoond. Het was een bovenhuis, gelegen boven de kruidenierswinkel van de Coöperatie met nr. 36. Op de begane grond van de toren bevond zich het magazijn van de Coöperatie dat via een gang achter onze trap langs met de winkel verbonden was. De verdieping van de toren behoorde dus bij ons huis. De plattegrond had de vorm van een driehoek en werd daarom als berging gebruikt. Hier stond de wastobbe van mijn moeder en de werktafel van mijn vader waarop hij onze schoenen van nieuwe zolen en hakken voorzag, want een schoenmaker was te duur in die tijd. Net als een kapper, zodat mijn vader ons op zaterdagmiddag altijd zelf knipte met de tondeuze. Vlak voor de smalle torenramen was een hoek afgeschot waar de wintervoorraad anthraciet lag opgeslagen. Door de ramen van onze torenkamer heb ik op vrije woensdagmiddagen heel wat pijltjes afgeschoten door plastic elektriciteitsbuizen, die in die tijd voor het eerst in de bouw werden gebruikt. Wij woonden dus dicht bij het geboortehuis van Cees de Vos, Bilderdijkstraat nr. 7. Ernaast op Bilderijkstraat nr 5 woonde in onze tijd ijscoman van der Berg, die samen met zijn zus ijs verkocht aan huis. We haalden zomers op zaterdag voor 5 cent (ons zondags-oortje) een ijsje bij hem. Harry v.d. Berg trok met zijn ijscowagentje en pony zomers door de wijken en was ook regelmatig op de Goffert, waar altijd wel ouders met hun kinderen te vinden waren.
Ik heb het artikel van Cees de Vos met veel plezier en belangstelling gelezen.
Vriendelijke groet, Henny Fransen

Reactie 2:

Willy Beckers-Rutten, 30-01-2012: mijn naam is w.beckers rutten. ik wil graag reageren op de reactie van dhr franssen, ik heb namelijk bij jantje franssen in de klas gezeten [kleuterschool] en zijn overlijden herinner ik me nog goed. zijn grafje had ik regelmatig bezocht tot ik verhuisde naar brabant maar toen ik weer terug naar nijmegen kwam ben ik weer naar het grafje geweest. weldra daarnaar was het geruimd. ook weet ik nog het liedje dat jantje altijd zong [ik zou zo graag een engeltje zijn bij jezuuke bij jezuuke] dat herrinner ik me nog. daarvan ook ben ik weleens bij jullie boven in de dr schaepmanstraat geweest.
ik ben blij iets vernomen te hebben over jantje
groetjes en misschien tot mails mw.beckers rutten [meisjes naam willy rutten]

Reactie 3:

Henny Fransen, 03-02-2012: Beste Willy, de herinnering aan ons ouderlijk huis en aan ons overleden broertje Jantje (1948 - 1954) heeft mij bijzonder getroffen. En wat mooi dat je zelfs het liedje nog kent dat hij vaak zong. Hierbij de complete tekst die op zijn bidprentje vermeld staat: Vanwege dit liedje werd hij door ons Engeltje Jantje genoemd.

Ik zou zo graag een engeltje zijn
met vleugeltjes, met vleugeltjes...
Ik zou zo graag een engeltje zijn,
met vleugeltjes lief en klein

Zo zou ik graag vliegen de hemel in
naar Jezuke, naar Jezuke....
Zo zou ik graag vliegen de hemel in
naar Jezuke, Die ik bemin

Jantje is op 4 mei 1954 's middags om drie uur thuis op de Dr. Schaepmanstraat gestorven. Zijn kindergrafje is geruimd nadat in 1999 mijn beide ouders waren overleden. Daarna is hij in hun graf op het kerkhof achter de Groenestraatskerk bijgezet. Hierbij een foto van Jantje uit 1953 en een van het graf van onze ouders waar Jantje is bijgezet.
Veel dank en met hartelijke groet, Henny Fransen

 

Reactie 4:

Hans Rutten, 03-02-2012: Mooie verhalen uit een buurt zo dicht bij mijn eigen herinneringen (en die van mijn nicht Willy). In het benedenhuis op nummer 88 woonde onze tante Jans en Ome Geer, vanaf begin jaren 50 schat ik. Hij liep ook met een Davino-kar maar ik herken hem niet op de foto. Willem Smit was altijd heel dichtbij; in het minuscule achtertuintje van het minuscule huisje rook het altijd naar metaal, vijlsel o.i.d. Nog ben ik in een mum van tijd in de Bilderdijkstraat als ik die lucht ruik. De foto van de kamer in de Bilderdijkstraat herinner ik me dat links de deur naar de keuken was en rechts die naar het slaapkamertje. Overigens was mijn vader Joop vaak Sinterklaas en mijn tante (nicht) Nel zwarte Piet, als ik me niet vergis, maar misschien weet Willy dat beter. Dank voor de prachtige documenten!
Hans Rutten Utrecht

Reactie 5:

Willem Muijs, 05-02-2012: Dag Cees, tot nu toe zeer onderhoudend en informatief tegelijk. Ga zo door!

Reactie 6:

Frans van Laanen, 09-03-2012: Een van de oudste bewoners uit de Bilderdijkstraat was de fam. Van Laanen. Zij woonden op nr. 23 . Zij trouwde in 1922 in de Groenestraatse Kerk.

Voor dat zij naar de Bilderdijkstraat kwamen, woonde zij in de Feithstr nr. 4 Daar kwam echter nooit de zon in huis en zijn ze daarna verhuisd naar de Bilderdijkstraat.

Vader was schoenmaker van beroep, maar in de jaren 20 was er ook crisis en geen brood te verdienen in de schoenmakerij. Daarna is hij krantenboer geworden. Daar kon hij en zijn gezin toen goed van rondkomen. Uit dat huwelijk werden 4 kinderen geboren.

In de oorlogstijd was hij zeer actief evenals zijn oudste zoon. De Duitsers werden toen al gauw moffen genoemd. De strijd tussen NSB`ers en SS`ers tegen vaderlandslievende werd ook daar uitgevochten.
Een voorbeeld hiervan was; Onder de Hoogmis (toen nog zeer druk bezocht) werden foto`s en brandplaatjes van de Koningin rondgedeeld, die werden gemaakt door fotograaf Verwey en J. van Kesteren(hij woonde op nr.19) en H. v Laanen in de woning van Verwey ,wonende in de Wezenlaan, daar was in de woning een donkere kamer ingericht. Ook hing er aan de schoorsteen van de ASW aan de Muntweg wel eens de Hollandse vlag. Niemand wist hoe dat kon gebeuren, de Duitsers waren in paniek.

Bij ons op de raam was er op een gegeven moment een pamflet geplakt met daarop de tekst; “Hier heerst de Engelse ziekte” Deze was erop geplakt door “foute “ Nederlanders. Mijn Vader heeft er toen bijgeschreven ;”En er is niemand die mij er vanaf kan helpen”. Enkele dagen erna vlogen er grote stenen bij ons door de ramen, en heeft er nog een flinke vechtpartij plaats gevonden.

Wij hadden ook nog een grote bouvier, een politiehond, die de naam Tommy had, als zijn naam werd geroepen waren de Duitsers in paniek .

Mijn vader kreeg toen van een “goede Nederlandse Nijmeegse politieman “een tip dat het verstandig zou zijn van mijn broer om onder te duiken en mijn vader moest zich heel rustig houden.

Op een nacht kwam er bezoek van 2 burgers en 2 Nijmeegse politie’s , een van de 2 burgers sprak een beetje raar, (Duits heette dat). Mijn Moeder moest met mij op de arm tegen de muur gaan staan, met een pistool op haar gericht. en mijn broertje werd op de grond gezet en moest blijven zitten waar hij zat. Later bleek dat hij op een luik zat. Het behang werd van de muur getrokken en de kasten leeggehaald Mijn Moeder overleed in 1944

Mijn broer Henk werd van uit het verzet op 17 sept. 1944 militair en vocht met de Amerikanen in en rond Nijmegen. Later werd hij ingedeeld bij de stoottroepen. Mijn Vader was bij de binnenlandse strijdkrachten en moest o.a. de sluis in Weurt en Heumen bewaken. Na die tijd werd hij opnieuw ingedeeld en kwam bij het KNIL terecht toen het 14 RI en moest van Eersel naar Zeeland toe om Zeeland mee te bevrijden.

Daarna kwam hij bij de gezagstroepen in kamp Nieuw Milligen. Daar moest hij NSB’ers ,en SS’ers en voorname kopstukken bewaken, ook uit Nijmegen, daar werd ook nog geprobeerd hem om te kopen, Later werden sommige van die “foute” zelfs Hofleverancier, en kregen er verschillende mensen vooraanstaande posities.

Mijn Vader is 1946 hertrouwd en daar werden nog 4 kinderen uit geboren.

In de Bilderdijkstraat 27 kwam de Fam.van Kleef te wonen, die waren uitgebrand uit de Ten hoeddwarsstaat,aangestoken door de Hitlerjugend. Op nr. 96 kwam schoenmaker Mulder te wonen, die was weggebombardeerd in de v.Maerlandstraat. Henk ging in 1948 naar Indië, en mijn Vader werd weer krantenboer.
In 1950 kregen wij bij ons thuis als een van de eerste een telefoon,ons nr, was 080-2548.


4 geslachten van Laanen,
van links naar rechts: Arnold, Henk, Frans, en Opa van Laanen

Daar vervulden wij ook nog een sociale functie mee in de buurt. Want als er een dokter of zo gebeld moest worden dan kwamen ze bij ons telefoneren.

Leo ging voor het eerst naar school met jongens van 16/17 jaar, andere gingen naar Korea of Indië.
Op het pleintje in de Bilderdijkstraat werd er in de winter 2 sneeuwforten gebouwd tegenover elkaar, een bij v.Kleef de ander bij Mulder in de hoeken.
Op nr.80 (een bovenwoning) woonde de fam.Papenhoven, rond 17.30 uuur werd het raam omhooggeschoven en dan werd er geroepen; Arie en Theo thuus kommen!!!. En dan riep de hele jeugd ; PAP ČČČTTE !!!!!!.

Op straat werd er gevoetbald straat tegen straat, achter het Alowisius gebouw.
Op het Geitenpaadje werden er van allerlei streken uitgehaald.(zelfs munitie ging de lucht in)
Boodschappen doen bij de kruidenier Kees Kuipers ging als volgt;Jam halen met een schaaltje, suiker kreeg je in een papieren toet die je van huis uit mee nam, en al vaker was gebruikt. Deze werd dan door Kees of zijn Moeder later door zijn vrouw Mia gevuld. Wat het toen allemaal kostte weet ik niet, ik gaf de boodschap door; Opschrijven graag.!!!!
Naast Kees zat Kunst de Melkboer. Losse melk kostte toe n 19 cent per liter. In die tijd was er nog geen verpakte melk, je moest met een pan naar de melkboer, en hij schepte er melk uit de tuit met een maatbeker van een hele of halve liter, en deed dat dan in de pan. Niemand had het breed maar er was wel eensgezindheid.
Er zijn heel wat keren gasmeters gelicht. Eerst dubbeltjes en later kwartjes. De huur werd wekelijks opgehaald door Wardenier of Steens.
Mijn Vader was bekend als de witte van Laanen (vanwege zijn witte haren)

In de Bilderdijkstraat woonde ook verschillende muzikanten. Mijn broer Henk en Henk Jacobs speelde accordeon.

Jan Wellen van nr.58 maakte voor de hele straat kleppers. v.d.Poel van nr. 62 was drummer. De fam Vos van nr. 39 speelde mandoline,Heel mooi. Op de grote stoep woonde Henk Bouwman, die speelde gitaar en mondharmonica, Hij speelde cowboyliedjes, waar de hele jeugd van genoot. Hij kwam later zelfs op TV. In de Dr.Schaepmanstr. (aangrenzende achtertuinen) woonde Kees Koppers speelde heel goed accordeon, nu nog steeds, een lust om te horen. Naast Koppers woonde de Fam. Knijf,daar speelde men viool De fam Timmer speelde Hawai gitaar (bandje van Willem Smit vroeger)

Leo , ik en de rooie v. Kleef en Herman en Henk v. Zanten , hadden een eigen drumband. Zondags ’s morgens werd er gespeeld niet mooi…….. maar wel hard!. De buurt stond in de achtertuinen te genieten of ons naar de hel te wensen.

Rond 5 dec. Kwam er een keer een Sint met Piet bij ons tegenover op bezoek. Even later kwam er een auto met nog een Sint en 2 Pieten, die gingen daar ook op bezoek. Enkele minuten later kwamen ze vechtend naar buiten rollen. Dat was lachen .

Zo stonden wij een keer op het station in Nijmegen op de kranten te wachten die met de trein aan moesten komen en de “Rooie” van Kleef in zijn korte broek nodig naar de WC moest, hij bleef gewoon staan en toen mijn vader vroeg waar komt dat water vandaan zei hij; Och meneer van Laanen het is maar los water!!!!

Frans en Leo van Laanen.

Reactie 7:

Frans Hermsen, 09-04-2012: Mijn naam is frans hermsen woonde in  1951 in de bilderdijkstraat 102 naast de fam Rikken. Op de hoek woonde schoenmaker mulder daar deden we altijd voetballen. vaak de ruit kapot geschoten. Aan de overkant woonde fam v KLeef, leo had de bijnaam de schimmel. Voor in straat hoek groenestraat woonde janssen de schoenmaker en daar naast in bilderdijkstraat woonde Bouwman de groenteboer. Daarnaast woonde kuntje en rebultje omdat ze alles in de gaaten hielden. Op nr 96 woonde Fam Huttink hun vader kon mensen van de pijn af helpen (ik heb het nooit geloofd). Ik ben de jongste van uit het gezin heb nog 4 broers en 2 zussen tw carolien theo jo peter alfons enthea. ik heringing mij nog goed dat ik op de ST Jansschool zat bij miske dekkers (ze rookte altijd mis blance) en in laatste klas bij meester v d steen. Achter de school was de corso bio we zatten altijd vooraan goedkoop (olipitjesrang).

Reactie 8:

Marlies Voss, 23-04-2012: Mijn vader komt ook uit de Bilderdijkstraat. Woonde vanaf de Groenestraat links ergens in een hoekje op een bovenhuis. Mijn vader draagt de naam Span. Wie weet zegt het iemand wat.
Gr dochter van Jan Span

Reactie 9:

Patricia Timmer, 21-05-2012: mijn oom en tante woonde ook in de bilderdijkstraat het nummer weet ik niet hij heette Eef timmer, ik weet alleen dat ik als klein meisje wel eens met mijn vader Dick Timmer (gitarist van de smit band) en moeder Miep timmer-vos naar mijn oom en tante ging, ome Eef had grote vlaamse konijnen in hokken in zijn tuin die waren voor het vlees (slacht) maar hij verkocht ze ook
mijn tante is toen erg ziek geworden en mijn oom heeft toen zijn (ik dacht 11 kinderen) alleen opgevoed
mijn grootouders woonde in de dr schaepmanstraat dacht op 54, later is een oom van mij, ome richard hier gaan wonen

Reactie 10:

Annelies Vanetie-Janssen, 30-08-2012: met veel plezier heb ik het stuk over de Bilderdijkstraat gelezen, mijn oma en opa, Jo en Lies Koolen hebben 45 jaar op de Bilderdijkstraat 41 gewoont naast de fam Vos. Aan de andere kant woonden de fam Ubink. Mijn moeder is er geboren en getogen. Zelf ben ik op het Beetsplein geboren. ik vind het leuk om dit allemaal weer eens terug te lezen, het is zo bekend.

Reactie 11:

Willy Peters de Bueger, 01-09-2012: De ijscoman van Davino is mijn Opa Bertus van Eijden en woonde in de Bilderdijkstraat, nr? volgens mij een v/d woningen op de achtergrond. De jongen op de foto is mijn broer Charles de Bueger.

Ik heb menig ijsje gekregen en helemaal toen ik aan mijn amandelen was geholpen en ijsjes "moest" eten. Wij woonden destijds (1957) hoek Stenenkruisstraat (nu Prins Bernhardstraat?) /van Somerenstraat bij het park tegenover Davino, dus ik kon Opa wanneer hij zijn ijskar had aangevuld aan zien komen, dat was toch wel heel speciaal....een Opa als ijscoboer.
Hartelijke groeten, Willy Peters de Bueger

Reactie 12:

Frans van Laanen, 10-09-2012: de Fam Bueger woonden op nr 76.
Jan Span woonde op nr 24 bovenhuis in de jaren vijftig verhuisd naar de Brederostraat.
Jan was een langen magere jongen zwart haar zijn vriend was Mijlink woonden op de Thijmstraat.

Reactie 13:

Liesje Span, 01-01-2013: In dat bovenhuis woonden vroeger mijn vader, en opa en oma dus. (Span) Mijn opa en oma hadden ook nog 1 dochter Nelly. En mijn vader droeg de naam JAN (was mager en lang).
Zijn hier wellicht nog mensen die foto's hebben ?

Reactie 14:

Edwin de Vos, 27-01-2013: Erg leuk om door deze site te grasduinen. Ben zelf een kleinkind van de fam. J.A. De Vos-Cornelesen uit de Helmerstraat. Zelf ben ik geboren in Januarie 1953. Mijn vader was C.T.H. de Vos geboren in Mei 1926. Roepnaam ook Cees. Wij hebben zeer lang-vanaf 1953 tot midden zeventiger jaren- gewoond schuin achter de Muntweg 504 in de Kettelerstraat. Voor zover ik me kan herinneren is er nooit, of niet of nauwelijks contact geweest met de familie op de Muntweg. Wel gingen we wekelijks op bezoek bij Opa en Oma in de Fliertsebeekstraat. Herinner me ook nog wel ome Sjaak, Ome Nico, en tante Nelly. Vanwege het overige vrij summiere contact met de familie zijn er weinig herinneringen waaraan ik nog kan relateren. Succes verder met de site.
Mvg, E.R.T. de Vos

REAGEER

terug

Reactiepagina

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: